Meer info over visie en leiderschap

Regeren is vooruitzien. Om in te spelen op huidige en toekomstige ontwikkelingen op het gebied van digitaal leermateriaal in het onderwijs heeft Kennisnet gevraagd naar de visie van experts uit het werkveld.

Een voorschot op de stand van zaken op het gebied van digitaal leermateriaal, en waar in de toekomst aanpassingen en verbeteringen mogelijk zijn, geeft de in het najaar van 2009 gepubliceerde Essaybundel Hier heb ik niets aan. In deze bundel geven experts in 35 essays hun visie over digitaal leermateriaal in het onderwijs. Ook geven ze adviezen aan beleidsmakers.

In het essay “Geld: de basis voor verstandige onderwijskeuzes‘ test onderzoeker Harry Gankema twee essentiële vragen voor de toekomstkansen van digitaal leermateriaal. Kan ict een docent vervangen? Kan ict een boek vervangen?”

Gankema: “We zijn in het onderwijs niet in staat om deze vragen te beantwoorden. Dat kan alleen wanneer we ze financieel, bedrijfsmatig benaderen. Daarvoor is een bedrijfsmatigheid nodig die meestal niet op scholen aanwezig is. Dit vergt een andere manier van denken.”

Onderwijsadviseur Jo Kloprogge stipt in zijn essay Digitale leermiddelen: voor nu of voor komende generaties? een ander element aan dat een rol speelt in het gebruik van digitaal leermateriaal. Hij constateert dat de kwantiteit en kwaliteit van het digitale leermateriaal voldoende is.

Kloprogge: “Onmiddellijk dringt zich nu de vraag op waarom leraren toch relatief weinig gebruik maken van digitale leermiddelen, althans minder dan we zouden wensen. Maar op de keper beschouwd is dit eigenlijk een normaal verschijnsel. Het is immers vrij onvoorspelbaar in welk tempo innovatieve producten worden omarmd. Dat geldt voor de gewone consument, maar nog meer voor professionals.”

“Zo had de telefoon in de VS bijna zeventig jaar nodig om 75% van de huishoudens te bereiken. De televisie deed dit in zeven jaar. Vaak begint de verspreiding van innovaties langzaam, om na een aantal jaren een versnelling in te zetten. De acceptatie van innovaties door autonome professionals – wat leraren nu eenmaal zijn – zal vaak extra moeizaam verlopen.”

Samenvatting essays

Een interessante samenvatting van de losse essays in deze bundel werd vervolgens gemaakt door organisatieontwikkelaar Cees J. Hoogendijk. Hij komt tot de algemene conclusie dat toenemend gebruik van ict in het onderwijs zeer veel vraagt van de competenties van docenten, staf en het management.
Hij destilleerde uit de essays de meest aangehaalde thema’s. En op persoonlijke titel kwam hij aan de hand van de essays tot acht concrete kansen voor actie.

Bovendien geeft Hoogendijk het volgende mee aan Kennisnet:

“Waar Kennisnet vanuit de schoolorganisatie (meestens de ict geleding) door-gaans beschouwd wordt als een partij aan de leverancierszijde, zou dit imago moeten worden omgebogen tot een partnership met diezelfde schoolorganisatie (inclusief de leiding) van waaruit in gezamenlijkheid kritisch wordt gekeken naar die weerbarstige buitenwereld waar al die ict-oplossingen vandaan komen.”

De volledige samenvatting verschijnt binnenkort.

Hoe nu verder volgens Kennisnet?

“Het DLM programma nadert haar afronding en zal in de afsluitende notitie een en ander opnemen. Het Wikiwijs programma is net van start en zal in de komende jaren het platform moeten worden waarop het onderwijs haar activiteiten rond digitaal leermateriaal zal vormgeven. Het kan dan ook niet anders dan dat in dat programma de belangrijkste genoemde thema’s een adequate aanpak krijgen.”